(ویژه مجله تهران – ژوئن ۲۰۲۶)
در هفتههای اخیر خاورمیانه شاهد یکی از خطرناکترین و گستردهترین رویاروییهای نظامی دهههای اخیر بود. جنگی که از ماهها پیش میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده در حال گسترش بود، در روزهای گذشته وارد مرحلهای بسیار حساس شد و منطقه را تا آستانه یک جنگ فراگیر سوق داد. در حالی که بسیاری از تحلیلگران از احتمال یک درگیری طولانیمدت سخن میگفتند، امروز دونالد ترامپ اعلام کرد که مذاکرات برای یک توافق و توقف عملیات نظامی در حال نهایی شدن است و فعلاً حملات جدید آمریکا متوقف شدهاند.
حملات موشکی ایران به اسرائیل
در روزهای گذشته ایران بار دیگر دهها موشک بالستیک و پهپاد را به سمت اهدافی در اسرائیل شلیک کرد. آژیرهای خطر در شهرهای مختلف اسرائیل از جمله تلآویو، حیفا و مناطق مرکزی به صدا درآمد و سامانههای دفاعی اسرائیل بخش عمدهای از این حملات را رهگیری کردند، اما برخی موشکها به مناطق مسکونی و تأسیسات نظامی اصابت کردند.
این حملات نخستین تبادل گسترده آتش میان دو کشور پس از آتشبس شکنندهای بود که چند ماه پیش برقرار شده بود و نگرانیها درباره بازگشت کامل جنگ را افزایش داد.
پاسخ اسرائیل به ایران
اسرائیل نیز در واکنش، موج جدیدی از حملات هوایی را علیه اهداف نظامی در داخل ایران آغاز کرد. منابع مختلف از حمله به مراکز مرتبط با سپاه پاسداران، سامانههای موشکی، انبارهای تسلیحاتی و مراکز فرماندهی خبر دادند.
نیروی هوایی اسرائیل اعلام کرد هدف این عملیات جلوگیری از ادامه حملات موشکی ایران و کاهش توان نظامی تهران بوده است. در بسیاری از شهرهای ایران نیز سامانههای پدافندی فعال شدند و گزارشهایی از انفجارها در نقاط مختلف منتشر شد.
ورود مستقیم آمریکا
در یکی از مهمترین تحولات این جنگ، نیروهای آمریکایی طی دو شب متوالی حملات گستردهای علیه اهداف نظامی ایران انجام دادند. گزارشها حاکی از استفاده از موشکهای کروز تاماهاوک و حملات هوایی دقیق علیه تأسیسات نظامی و ساحلی ایران بود. این حملات پس از آن صورت گرفت که واشنگتن ایران را مسئول حملات علیه نیروها و منافع آمریکا در منطقه دانست.
در پاسخ، ایران موشکها و پهپادهایی را به سوی پایگاهها و اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه شلیک کرد و گزارشهایی از حملات به اطراف پایگاههای نظامی در اردن، بحرین و کویت منتشر شد.
جبهه لبنان و حزبالله
همزمان با درگیریهای ایران و اسرائیل، جبهه لبنان نیز بار دیگر شعلهور شد. حزبالله لبنان حملات موشکی و راکتی علیه شمال اسرائیل انجام داد و اسرائیل نیز حملات گستردهای را علیه مواضع حزبالله در جنوب لبنان، دره بقاع و حومه بیروت آغاز کرد.
بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اسرائیل در روزهای اخیر شدیدترین حملات خود علیه مواضع حزبالله از زمان آغاز بحران را انجام داده است. این حملات باعث افزایش نگرانیها از گسترش جنگ به کل منطقه شد.
تنگه هرمز و بحران انرژی
یکی از مهمترین پیامدهای جنگ، تنش در تنگه هرمز بود. ایران تهدید کرد که عبور کشتیها را محدود خواهد کرد و همین موضوع موجب افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شد.
با این حال، پس از اعلام احتمال توافق جدید میان تهران و واشنگتن، قیمت نفت کاهش یافت و بازارهای جهانی تا حدی آرام شدند.
اعلام توقف موقت عملیات توسط ترامپ
امروز دونالد ترامپ اعلام کرد که آمریکا به یک «توافق بزرگ» با ایران نزدیک شده و حملات برنامهریزی شده جدید علیه ایران را متوقف کرده است. وی گفت مذاکرات در حال نهایی شدن است و احتمال امضای یک تفاهمنامه یا توافق اولیه در روزهای آینده وجود دارد. با این حال مقامات ایرانی هنوز به طور رسمی چنین توافقی را تأیید نکردهاند.
آینده چه خواهد شد؟
اگرچه در حال حاضر شدت درگیریها کاهش یافته است، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند منطقه هنوز در وضعیت بسیار شکنندهای قرار دارد. اسرائیل اعلام کرده در صورت از سرگیری حملات ایران یا حزبالله، پاسخ شدیدتری خواهد داد و ایران نیز تأکید کرده در برابر هرگونه حمله جدید سکوت نخواهد کرد.
در نتیجه، هرچند امروز نشانههایی از کاهش تنش دیده میشود، اما هنوز نمیتوان با اطمینان از پایان کامل جنگ سخن گفت. خاورمیانه همچنان در یکی از حساسترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد و تصمیمهای چند روز آینده میتواند مسیر منطقه را برای ماهها و شاید سالهای آینده تعیین کند.