بسیاری از مردان هنگامی که درباره سکته قلبی فکر میکنند، صحنهای ناگهانی را تصور میکنند: درد شدید قفسه سینه، گرفتن دست روی قلب و افتادن روی زمین. اما واقعیت همیشه به این شکل نیست. حمله قلبی ممکن است با علائم خفیفتر آغاز شود؛ احساس فشار در سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا حتی خستگی غیرعادی. گاهی فرد ساعتها یا حتی روزها نشانههایی دارد، اما چون تصور نمیکند مشکل از قلب باشد، مراجعه به پزشک را به تأخیر میاندازد.
بیماریهای قلبی همچنان یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت مردان هستند. خبر خوب این است که بخش قابل توجهی از عوامل خطر بیماری قلبی قابل کنترلاند. شناخت علائم هشداردهنده، کنترل فشار خون و کلسترول، ترک سیگار، فعالیت بدنی و تغذیه سالم میتوانند تفاوت بزرگی ایجاد کنند.
سکته قلبی چگونه اتفاق میافتد؟
قلب برای ادامه فعالیت به خون و اکسیژن نیاز دارد. رگهایی که این خون را به عضله قلب میرسانند، عروق کرونر نام دارند.
با گذشت زمان ممکن است رسوبات چربی و کلسترول در دیواره این رگها تجمع پیدا کنند و پلاک ایجاد شود. اگر یکی از این پلاکها پاره شود، لخته خون میتواند در محل تشکیل شده و جریان خون را به بخشی از قلب مسدود کند.
اگر جریان خون سریعاً برقرار نشود، عضله قلب شروع به آسیب دیدن میکند. به همین دلیل در سکته قلبی، زمان اهمیت حیاتی دارد.
مهمترین علامت؛ فشار یا ناراحتی قفسه سینه
شایعترین نشانه حمله قلبی، درد یا ناراحتی در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه است. این احساس ممکن است به صورت فشار، سنگینی، فشردگی، سوزش یا درد توصیف شود.
برخی بیماران میگویند احساس میکنند جسم سنگینی روی سینه آنها قرار گرفته است.
این ناراحتی ممکن است چند دقیقه ادامه پیدا کند یا قطع شده و دوباره بازگردد. نکته مهم این است که درد همیشه بسیار شدید نیست.
درد ممکن است در جای دیگری احساس شود
مشکل قلبی لزوماً فقط در قفسه سینه احساس نمیشود. درد یا ناراحتی ممکن است به:
- یک یا هر دو بازو
- شانهها
- گردن
- فک
- پشت
- قسمت بالای شکم
منتشر شود.
گاهی فرد تصور میکند دچار سوءهاضمه، درد عضلانی یا مشکل معده شده است، در حالی که منشأ واقعی ناراحتی قلب است.
تنگی نفس را جدی بگیرید
تنگی نفس یکی دیگر از علائم مهم است و ممکن است همراه با درد قفسه سینه یا حتی بدون آن رخ دهد.
اگر فردی که معمولاً بدون مشکل راه میرود ناگهان هنگام فعالیت سادهای مانند بالا رفتن از چند پله دچار تنگی نفس غیرمعمول شود، بهخصوص اگر با فشار سینه، تعریق یا ضعف همراه باشد، باید موضوع جدی گرفته شود.
عرق سرد، تهوع و سرگیجه
حمله قلبی میتواند باعث فعال شدن شدید سیستم عصبی بدن شود. در نتیجه فرد ممکن است ناگهان عرق سرد کند، احساس تهوع داشته باشد یا دچار سبکی سر شود.
ضعف شدید، رنگپریدگی و احساس نزدیک بودن به غش نیز میتوانند از علائم هشداردهنده باشند.
خستگی غیرعادی
گاهی بدن پیش از یک مشکل جدی قلبی علامتهای ظریفتری ایجاد میکند. خستگی شدید یا کاهش ناگهانی توانایی انجام فعالیتهای معمول میتواند نیازمند بررسی باشد، بهخصوص در فردی که عوامل خطر بیماری قلبی دارد.
البته خستگی علل بسیار زیادی دارد و بیشتر موارد آن ناشی از حمله قلبی نیست. اهمیت آن زمانی بیشتر میشود که جدید، غیرقابل توضیح یا همراه با علائم دیگری مانند تنگی نفس باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
عوامل مهم خطر بیماری قلبی عبارتاند از:
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- دیابت
- سیگار و سایر محصولات دخانی
- اضافهوزن و چاقی شکمی
- کمتحرکی
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس
- رژیم غذایی نامناسب
- افزایش سن
داشتن چند عامل خطر بهطور همزمان احتمال بیماری قلبی را بیشتر میکند.
دیابت؛ خطری که نباید فراموش شود
دیابت میتواند به عروق و اعصاب آسیب بزند و خطر بیماری قلبی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
برخی افراد مبتلا به دیابت ممکن است هنگام مشکل قلبی علائم معمول و واضح کمتری داشته باشند. بنابراین کنترل قند خون در کنار فشار خون و کلسترول اهمیت ویژهای دارد.
کلسترول بالا معمولاً علامت ندارد
فرد ممکن است سالها کلسترول بالا داشته باشد بدون اینکه هیچ علامتی احساس کند. تنها راه آگاهی از وضعیت کلسترول، انجام آزمایش خون است.
پزشک با در نظر گرفتن کلسترول، فشار خون، دیابت، سن، مصرف دخانیات و سایر عوامل تصمیم میگیرد که آیا تغییر سبک زندگی کافی است یا درمان دارویی نیز لازم است.
فشار خون را فقط وقتی سردرد دارید اندازه نگیرید
فشار خون بالا نیز اغلب هیچ علامتی ایجاد نمیکند. بنابراین انتظار برای سردرد یا سرگیجه روش مناسبی برای تشخیص آن نیست.
اندازهگیری دورهای فشار خون یکی از سادهترین اقداماتی است که مردان میتوانند برای محافظت از قلب خود انجام دهند.
ورزش؛ یکی از بهترین محافظان قلب
فعالیت بدنی منظم به کاهش فشار خون، کنترل وزن، بهبود قند خون و افزایش آمادگی قلبی کمک میکند.
برای بیشتر بزرگسالان، حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته مانند پیادهروی سریع توصیه میشود. تمرینات قدرتی نیز میتوانند بخشی از برنامه هفتگی باشند.
لازم نیست همه ورزشها سنگین باشند. حتی افزایش میزان پیادهروی روزانه و کمتر نشستن میتواند مفید باشد.
افرادی که بیماری قلبی شناختهشده دارند یا مدت طولانی ورزش نکردهاند، بهتر است درباره شروع فعالیت شدید با پزشک مشورت کنند.
غذایی که قلب دوست دارد
رژیم غذایی مناسب قلب بر مواد غذایی طبیعی و کمتر فرآوریشده تأکید دارد:
- سبزیجات و میوهها
- حبوبات
- غلات کامل
- ماهی
- مغزها
- روغنهای گیاهی سالم
- لبنیات کمچرب در صورت مناسب بودن برای فرد
در مقابل، بهتر است مصرف گوشتهای فرآوریشده، غذاهای بسیار شور، چربیهای اشباع، نوشیدنیهای شیرین و فستفود محدود شود.
سیگار؛ دشمن مستقیم رگها
سیگار به دیواره عروق آسیب میرساند، احتمال تشکیل لخته را افزایش میدهد و خطر سکته قلبی و مغزی را بالا میبرد.
ترک سیگار در هر سنی مفید است. حتی فردی که سالها سیگار کشیده است، پس از ترک بهتدریج از کاهش خطر بیماریهای قلبی بهرهمند میشود.
هنگام شک به سکته قلبی چه کنیم؟
این مهمترین بخش مقاله است.
اگر درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، ضعف شدید یا علائم مشکوک به حمله قلبی ایجاد شد، منتظر نمانید تا ببینید خودبهخود خوب میشود یا خیر.
در آمریکا باید فوراً با 911 تماس گرفت. بهتر است بیمار خودش رانندگی نکند، زیرا وضعیت ممکن است ناگهان بدتر شود و نیروهای اورژانس میتوانند درمان اولیه را در مسیر بیمارستان آغاز کنند.
مصرف آسپرین برای همه افراد و در همه شرایط مناسب نیست؛ بنابراین نباید تماس با اورژانس را برای پیدا کردن یا مصرف دارو به تأخیر انداخت و باید از دستور نیروهای اورژانس پیروی کرد.
معاینهای که قبل از بیماری انجام میشود
مردان نباید منتظر اولین درد قفسه سینه بمانند تا درباره سلامت قلب خود فکر کنند.
یک بررسی دورهای میتواند شامل ارزیابی فشار خون، کلسترول، قند خون، وزن، سابقه خانوادگی، فعالیت بدنی و مصرف دخانیات باشد. پزشک بر اساس مجموعه این عوامل، خطر قلبی فرد را ارزیابی میکند.
سخن پایانی
حمله قلبی همیشه با درد وحشتناک و ناگهانی آغاز نمیشود. گاهی اولین هشدار، فشار خفیف سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا ضعفی است که فرد قبلاً تجربه نکرده است.
شناخت این علائم میتواند جان انسان را نجات دهد، اما پیشگیری حتی مهمتر است. کنترل فشار خون، قند و کلسترول، ترک سیگار، حفظ وزن مناسب، ورزش و تغذیه سالم مجموعهای از اقدامات سادهای هستند که خطر بیماری قلبی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهند.
مردان معمولاً برای خانواده، کار و مسئولیتهای روزانه وقت زیادی صرف میکنند؛ اما چند دقیقه برای اندازهگیری فشار خون، یک آزمایش دورهای یا مراجعه به پزشک نیز میتواند یکی از مهمترین قرارهای زندگی باشد. قلب ممکن است سالها بیصدا کار کند، اما مراقبت از آن نباید تا زمانی که اولین هشدار جدی ظاهر شود به تعویق بیفتد.